Laaggeletterdheid is iets anders dan analfabetisme. Een laaggeletterde kan wel een beetje lezen en schrijven, maar het taalniveau is niet voldoende om volwaardig te kunnen functioneren in de persoonlijke omgeving, op het werk, of in het contact met overheden en organisaties. Cliënten, medewerkers of collega's kunnen laaggeletterd zijn. Vaak zonder dat u het weet. Dit kan problemen geven op de werkvloer, of bij het cliëntencontact.

Laaggeletterdheid bij cliënten en medewerkers

Veel informatie die bedrijven delen, is schriftelijk. Op papier of digitaal. Denk aan brieven, uitnodigingen, folders, e-mails, nieuwsbrieven en de website. Maar ook binnen bedrijven en organisaties wordt veel informatie op papier of digitaal verspreid. Bijvoorbeeld notulen, e-mails, verslagen, werkafspraken, orderbonnen of veiligheidsvoorschriften. Iemand die laaggeletterd is, kan deze teksten niet goed tot zich nemen. Het lezen en beantwoorden van deze informatie, of het invullen van (digitale) formulieren is soms een onmogelijke opgave. Dit kan leiden tot misverstanden en problemen, soms zelfs leiden tot gevaarlijke situaties. Bovendien beperkt laaggeletterdheid cliënten en medewerkers in hun ontwikkeling.

Hoe kunt u helpen?

Herken laaggeletterdheid

Het herkennen van laaggeletterdheid is een belangrijke eerste stap. Mensen die laaggeletterd zijn, schamen zich hier vaak voor. Zij doen hun uiterste best om het probleem te verbergen. U zult het dan ook vaak niet in de gaten hebben, als uw cliënt, werknemer of collega laaggeletterd is. Vaak proberen zij een ander te verleiden om even te helpen, zodat het probleem niet opvalt. Hierdoor merkt u mogelijk niet op dat uw cliënt, medewerker of collega laaggeletterd is. Let daarom op de smoesjes die laaggeletterden gebruiken. Een aantal voorbeelden:

  • 'Wilt u het even voorlezen? Ik heb mijn bril niet bij me.'
  • 'Dat formulier vul ik thuis wel in.'
  • 'Wil jij dit even invullen? Ik schrijf zo onleesbaar.'

Naast deze excuses kunnen ook andere signalen erop duiden dat iemand laaggeletterd is. Denk hierbij aan:

  • Het stellen van vragen over informatie die al eerder schriftelijk is gegeven.
  • Een uitgereikte folder, of ander schriftelijk materiaal niet bekijken. Of net doen alsof: de ogen bewegen niet over de tekst.
  • Het niet noteren van afspraken.
  • Regelmatig te laat zijn, of helemaal niet komen voor een afspraak.

Maak laaggeletterdheid bespreekbaar

Het kan lastig zijn om laaggeletterdheid ter sprake te brengen. Juist omdat mensen zich ervoor schamen. Toch is het bespreekbaar maken een belangrijke eerste stap naar de oplossing. Een aantal tips:

  • Controleer op een positieve manier of uw vermoeden klopt. Bijvoorbeeld met de vraag: 'Veel mensen hebben moeite met het lezen van deze folder / het invullen van dit formulier. Hoe is dat voor u?'
  • Geef aan dat hij of zij zich niet hoeft te schamen. Hij of zij is immers echt de enige niet.
  • Vertel dat er in Nederland 2,5 miljoen mensen zijn met hetzelfde probleem.
  • Vertel dat andere laaggeletterden die stap ook hebben gezet.

Taalmeter en Taalverkenner

Stichting Lezen en Schrijven heeft voor organisaties twee handige hulpmiddelen ontwikkeld; de Taalmeter en de Taalverkenner. Hiermee kan in korte tijd gekeken worden of er een indicatie is voor laaggeletterdheid.

Taalmeter

De Taalmeter is een korte online test. Met dit instrument kan op een snelle en eenvoudige manier achterhaald worden of iemand mogelijk laaggeletterd is. De Taalmeter bepaalt niet het precieze niveau van geletterdheid. Wel krijgt u een goede indicatie of iemand mogelijk laaggeletterd is. Bij doorverwijzing naar Taalhuis bepalen wij het exacte taalniveau, waarna we het verdere taaltraject uitzetten.

Taalverkenner

De Taalverkenner bestaat uit een korte leestekst op papier met daarbij zes vragen. Binnen drie minuten is te achterhalen of iemand mogelijk laaggeletterd is. De uitslag is een indicatie. Bij doorverwijzing naar Taalhuis bepalen wij het exacte taalniveau, waarna we het verdere taaltraject uitzetten. De Taalverkenner is ontwikkeld door Stichting Lezen & Schrijven. De Taalverkenner is bij ons verkrijgbaar.

De cijfers

In samenwerking met Universiteit Maastricht publiceerde Stichting Lezen & Schrijven in september 2018 feiten en cijfers over laaggeletterdheid in 2018. Uit dat onderzoek blijkt dat in Nederland meer dan 2,5 miljoen mensen van 16 jaar en ouder moeite hebben met taal en/of rekenen. 1.8 miljoen laaggeletterden zijn tussen de 16 en 65 jaar. Daarvan hebben 1,3 miljoen mensen moeite met taal of taal en rekenen.

In 2017 onderzocht onderzoeksbureau Markteffect in opdracht van Stichting Lezen & Schrijven wat Nederlanders weten over laaggeletterdheid. Daaruit blijkt o.a. dat Nederlanders denken dat er circa 600.000 mensen laaggeletterd zijn in Nederland. Daadwerkelijk zijn dat 2.5 miljoen volwassenen. 66 procent van de Nederlanders kent niemand in hun omgeving die ongeletterd is. De meeste Nederlanders (81 procent) vinden overigens laaggeletterdheid wel een belangrijk probleem en meer dan een kwart van de Nederlanders zou laaggeletterden willen helpen.

Dit zijn slechts enkele van de vele interessante feiten en cijfers over laaggeletterdheid in 2018. Geïnteresseerd in meer feiten en cijfers? Download dan hier het onderzoek.

Taalhuis Westfriesland helpt!

Taalhuis Westfriesland helpt organisaties en bedrijven bij de aanpak van laaggeletterdheid. U kunt iemand direct bij ons aanmelden. Wij verzorgen het hele verdere traject. Ook voor informatie en advies kunt u contact met ons opnemen. Lees wat wij voor u kunnen doen.

HEEFT U EEN VRAAG DAN KUNT U ONS BEREIKEN OP INFO@TAALHUISWF.NL of 0229 - 216499